Naturel sızma, zeytinyağının ölçümle belirlenen bir sınıfıdır. Sınıfı başta serbest asitlik, peroksit değeri ve eğitimli bir panelin yaptığı duyusal değerlendirme belirler; bunlardan biri tutmazsa yağ bu sınıfa giremez. Sınıf ölçüldüğü andaki durumu gösterir. Yağ şişelendikten sonra da değiştiği için etiketteki sınıf zamanla şişedeki yağın gerçek durumundan ayrılabilir.
Sınıfı hangi ölçümler belirler?
- Serbest asitlik, yağın ne kadar bozulduğunu gösterir.
- Peroksit değeri, oksidasyonun ne kadar ilerlediğini söyler.
- Duyusal değerlendirme, kusur olup olmadığını ve meyvemsiliği belirler.
Bunlar birlikte okunur. Asitliği düşük ama duyusal kusuru olan bir yağ sayısal eşiği geçse de üst sınıfa çıkamaz. Sınırların sayısal değerlerini ve UV soğurma gibi diğer kriterleri asit oranı yazısında verdik.
Sınıf şişelemeden sonra neden düşer?
Sınıf çoğu zaman hasattan sonra ya da dolumda ölçülür, ama yağ raf ömrü boyunca değişmeye devam eder. Işık, sıcaklık, oksijen ve bekleme süresi serbest asitliği ve peroksit değerini yukarı iter, duyusal profili de zayıflatır. Dolum anında naturel sızma olan bir yağ, yanlış koşulda bekletildiğinde aylar sonra etiketiyle çelişebilir.
Bu yüzden depoda geçen süre de sınıfın bir parçasıdır. Koyu cam raf ömrünü uzatır ama sınıfı yükseltmez; serin ve karanlık depolama sınıfın korunmasına yardım eder, kaybedilmiş bir sınıfı geri getirmez.
Marka sınıf iddiasını nasıl korur?
Denetimde bakılan, şişedeki yağın bugün hangi sınıfta olduğudur; dolumdaki ölçüm bu sorunun yalnız bir kısmını cevaplar. Sınıf iddiası taşıyan bir marka, dolumdaki ölçümün yanında depolama ve dağıtım koşullarını da kayda geçirir. Sevkiyattan önce, uzun süre bekletilmiş stoklarda ve şikâyet geldiğinde yeniden ölçüm yapmak, iddianın hangi tarihte neye dayandığını gösterir.
Sınıf yağın saf olduğunu gösterir mi?
Göstermez. Sınıflandırma yağın kalitesini ölçer; yağın tamamen zeytinyağı olup olmadığı ayrı bir sorudur. Tohum yağı ya da rafine yağ karıştırılmış bir ürün düşük asitlik ve kabul edilebilir duyusal değerlerle üst sınıf gibi görünebilir. Saflığın hangi analizlerle kesinleştiğini sahte zeytinyağı yazısında anlattık.
Olivex ile teslim anında okuma
Olivex setinde amber renkli 30 ml'lik bir damlalık şişede pH standardı sıvı, dört cam damlalık ve beyaz bir kap bulunur. Kaptaki sıvının üzerine yağdan beş damla bırakılır; mobil uygulama kabı yukarıdan iki kez fotoğraflar, önce ilk hâlini, sonra damlalar sıvıyla birleştikten sonraki hâlini. Sonuç naturel sızmadan düşük kalite ve tağşişe kadar bir sınıf olarak gelir ve parti bilgisiyle kaydedilir. Bu okuma akredite laboratuvardaki asitlik, peroksit ve panel değerlendirmesinin yerine geçmez; hangi partinin o analizlere gideceğini belirler.


